حسين مير حيدر
58
معارف گياهى ( فارسى )
است . اگر با كمى سركه مخلوط و خورده شود براى يرقان و ضعف طحال مفيد است و اگر با جوشاندهء جو مخلوط شود براى خرد كردن سنگ مثانه و كليه خوب است و بسيار مدر مىباشد . ضماد پختهء آن با خطمى براى رساندن و سر باز كردن دمل مؤثر است . مقدار خوراك آن از 100 - 10 گرم است . اسراف در خوردن آن باعث سوزاندن خون و موجد سردرد است ، بخصوص در گرممزاجان و براى رفع آن مىتوان از تخم ريحان و تخم خشخاش استفاده كرد . مويز در كتب طب سنتى با نام « زبيب » آمده است . به فرانسوى و لاتين Passulae majore گفته مىشود . مويز انگورى است كه روى درخت خشك يا به عبارت بهتر نيمه خشكشده باشد و بهترين نوع آن مويز پرگوشت كمدانه يا بىدانه است و ضعيفترين و كمخاصيتترين آن نوع خشك كمگوشت و پردانهء آن است ، از نظر طبيعت مويز طبق نظر حكماى طب سنتى برحسب اينكه از چه نوع انگور و به چه ترتيبى تهيه شده باشد كمى متفاوت مىباشد . مويزى كه از انگور سفيد به دست آمده باشد داراى گرمى كمتر از مويزى است كه از انگور سياه حاصل شده باشد . مويز بسيار شيرين داراى گرمى بيشترى از مويز كمشيرينى است . مويز با دانه يا پروانه ، خشك و قابض است و دانهء مويز از نظر طبيعت گرم و خشك است . از نظر خواص معتقدند كه مويز اعتدالدهندهء اخلاط غليظ و ملين طبع است ، به تأثير و جذب داروهاى مسهل كمك مىكند ، براى تصفيه ريه مفيد است ، مقوى كبد و محرك نيروى جنسى اشخاص سردمزاج مىباشد . براى سرفه بلغمى و بيمارىهاى كليه ، مثانه و زخم رودهها نافع است . اگر با گل گاو زبان و خرماى سبز دم كرده و خورده شود براى خفقان مجرب مىباشد . با حصى لبان براى رفع فراموشى و با سركه براى يرقان مفيد است . اگر دانهء مويز را خارج كرده و به جاى آن دانهء فلفل جاى داده شود و بخورند براى رفع سردى كليه و سنگ مثانه و قطرهقطره ادرار كردن بسيار مفيد است و اگر مويز را با انيسون پخته و بگذارند كه خوب به هم بيفتد و با روغن بادام بخورند براى سرفهء سرد و بلغمى نافع مىباشد . خوردن آب خيسكردهء مويز و يا آب مويز پخته با داروهاى مناسب ملين طبع است و اگر در سركه انگور آن را خيسانده و ناشتا بخورند ، براى تحليل ورم طحال مفيد است . به اين ترتيب كه هر روز تا مدتى چند دانه از مويز در سركه پرورده را خورده و قدرى از سركه آن هم روى آن بياشامند .